Aşağıda pankreas kanserinin tipleri, görülebilecek şikayetler (belirtiler) ve tanı yöntemleri hakkında kapsamlı ve tıbbi kaynaklarla uyumlu bir özet bulabilirsiniz.
PANKREAS KANSERİNİN TİPLERİ
Pankreas kanserleri temel olarak iki ana gruba ayrılır:
Ekzokrin Tümörler (En Yaygın)
Toplam vakaların yaklaşık %90–95’i bu gruptadır.
a) Pankreas duktal adenokarsinomu
- En sık görülen tiptir.
- Pankreas kanalındaki hücrelerden gelişir.
b) Adenoskuamöz karsinom
c) Asiner hücreli karsinom
d) Müsinoz kistik neoplaziler / IPMN (intraduktal papiller müsinöz neoplazi)
- Bazıları kansere dönüşme potansiyeli taşır.
Nöroendokrin Tümörler (NET)
Daha nadir (%5 civarı) fakat bazen daha yavaş seyirlidir.
Tipleri:
- İnsülinoma
- Gastrinoma
- Glukagonoma
- Somatostatinoma
- VIPoma
- Fonksiyon göstermeyen NET’ler
PANKREAS KANSERİNİN ŞİKAYETLERİ (BELİRTİLERİ)
Pankreas kanseri erken dönemde çoğu zaman belirti vermez. Bu nedenle çoğu hasta ileri aşamada teşhis edilir. Ortaya çıkabilecek belirtiler:
Karın ve sırt ağrısı
- En sık görülen belirtilerdendir.
- Ağrı genellikle üst karın bölgesinde ve sırta vuran tarzda olabilir.
İştahsızlık ve hızlı kilo kaybı
Sarılık (Cilt ve gözlerde sararma)
- Safra kanalının tümör tarafından tıkanması sonucu oluşur.
- İdrar koyulaşması ve dışkının açılması eşlik edebilir.
Sindirim sorunları
- Şişkinlik, hazımsızlık, yağlı dışkı (steatore)
Bulantı ve kusma
Kan şekeri değişiklikleri / Yeni başlayan diyabet
- Özellikle durup dururken gelişen diyabet önemli bir işaret olabilir.
Halsizlik ve güçsüzlük
Kan pıhtılaşması sorunları
- Bacaklarda pıhtı (DVT) gibi durumlar görülebilir.
PANKREAS KANSERİNİN TANI YÖNTEMLERİ
Tanıda genellikle birden fazla görüntüleme ve laboratuvar yöntemi birlikte kullanılır:
Kan Testleri
CA 19-9
- Pankreas kanserinde sıkça yükselir.
- Tanı koydurucu değildir ama tedavi takibinde önemlidir.
Karaciğer fonksiyon testleri
(sarılık durumunda yükselmiş olabilir)
2) Görüntüleme Yöntemleri
Ultrason
- İlk değerlendirmede kullanılabilir ancak detay sınırları vardır.
Bilgisayarlı Tomografi (BT)
- En sık kullanılan ve en değerli görüntüleme testlerinden biridir.
- Tümörün yeri, büyüklüğü ve çevre dokulara yayılımı değerlendirilir.
Manyetik Rezonans (MRI) & MRCP
- Safra yolları ve pankreas kanallarının görüntülenmesi için çok yararlı.
PET-CT
- Yayılım (metastaz) değerlendirmesinde kullanılabilir.
Endoskopik Yöntemler
ERCP (Endoskopik Retrograd Kolanjiyopankreatografi)
- Hem tanıda hem de tıkanmış safra yollarını açmak için tedavi amaçlı kullanılabilir.
EUS (Endoskopik Ultrason)
- Pankreası yakından görüntüler ve biyopsi alınmasına olanak sağlar.
- Kesin tanı için en önemli yöntemlerden biridir.
Biyopsi
- Tanıyı kesinleştiren yöntemdir.
- Doku örneği genellikle EUS eşliğinde alınır.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa gecikmeden bir gastroenteroloji veya genel cerrahi uzmanına başvurulmalıdır:
- Açıklanamayan sarılık
- Geçmeyen karın/sırt ağrısı
- Sebepsiz kilo kaybı ve iştahsızlık
- Yeni başlayan diyabet
- Uzun süren hazımsızlık, yağlı dışkı
