Aft, ağız içindeki yanak, dil, diş eti, dudak içi veya yumuşak damakta ortaya çıkan, genellikle beyaz-sarı renkli ve kenarları kırmızı, ağrılı küçük yaralardır. Tıbbi adı aftöz ülserdir. Genelde zararsızdır fakat ağrı nedeniyle konuşma, yemek yeme ve yutmayı zorlaştırabilir.
Aft Belirtileri
- Yuvarlak veya oval şekilli, küçük, beyaz/sarı renkli yara
- Kenarında kırmızı bir halo (inflamasyon)
- Yanma ve batma hissi
- Yemek yerken özellikle asitli, baharatlı, tuzlu yiyeceklerle artan ağrı
- Tek veya çoklu sayıda olabilir
Aft Neden Olur?
Kesin nedeni tam bilinmemekle birlikte şu faktörler etkili olabilir:
1. Travma
- Yanak/dil ısırma
- Sert yiyeceklerle tahriş (kraker, cips vb.)
- Diş teli veya protez sürtünmesi
2. Stres ve Uykusuzluk
3. Beslenme Eksiklikleri
- B12 vitamini eksikliği
- Demir eksikliği
- Folat eksikliği
4. Hormonal değişiklikler
5. Hastalıklar
- Çölyak hastalığı
- Behçet hastalığı (özellikle sık tekrarlayan ve büyük aftlarda düşünülür)
- Bağışıklık sistemi hastalıkları
6. Alerjik reaksiyonlar veya hassasiyet
Aft Tedavisi Nasıl Yapılır?
Aft çoğu zaman 7–14 gün içinde kendiliğinden iyileşir, ancak ağrıyı azaltmak ve iyileşmeyi hızlandırmak için şu yöntemler uygulanabilir:
1. Evde Uygulanabilecek Yöntemler
- Tuzlu su ile gargara
- Karbonat ile gargara
- Soğuk uygulama (buzu ağız içinde tutmadan yanağa koyma)
- Tahriş edici yiyeceklerden uzak durma
- Yumuşak gıdalar tercih etme
2. Eczaneden Alınabilen Ürünler
(Doktor önerisine gerek olmadan)
- Aft jelleri (benzidamin, lidokain içerenler) → ağrıyı azaltır
- Koruyucu film oluşturan sprey/solüsyonlar
- Antiseptik gargaralar (alkolsüz olması tercih edilir)
3. Doktor Gerektiren Durumlarda Kullanılabilir
- Kortikosteroidli pomad/jel
- Vitamin ve mineral takviyeleri (eksiklik tespit edilirse)
- Behçet gibi altta yatan hastalıkların tedavisi
Ne Zaman Doktora Gitmeli?
- Aft iki haftadan uzun sürüyorsa
- Sık sık tekrarlıyorsa (ayda 2–3 kez gibi)
- 1 cm’den büyük yaralar varsa
- Ateş, halsizlik veya genital bölgede de yaralar gelişiyorsa
- Çok ağrılı olup yeme–içmeyi tamamen engelliyorsa
Bu durumlar daha ciddi bir altta yatan soruna işaret edebilir.
